Kiến trúc và sức khỏe, hạnh phúc vạn vật
Trong nhịp sống hiện đại, kiến trúc cần được nhìn lại như một điểm tựa nuôi dưỡng sức khỏe và hạnh phúc cho con người. Từ cách “giải mã gene” bản địa, kiến trúc có thể tạo nên những công trình gần gũi, bền vững và giàu bản sắc trong bối cảnh hôm nay.
Giới thiệu
Nguyên thủy căn nhà – không gian kiến trúc là nơi con người sinh tồn. Một cách tự nhiên, con người đã luôn tìm cách kiến tạo những không gian sống an toàn, khỏe mạnh và nhân văn. Ngày nay, trong kỷ nguyên AI và toàn cầu hóa, khi hiện đại hóa, đô thị hóa gia tăng có xu thế đặt việc thiết kế hướng quan tâm đến các thông số kỹ thuật đơn lẻ, thực dụng, bỏ qua những tác động của không gian sống đến tình trạng sức khỏe, hạnh phúc của con người và muôn loài.
Sức khỏe được hiểu không đơn thuần là trạng thái không bệnh tật, mà được nhìn nhận tổng hợp, bao gồm các điều kiện thể chất, tinh thần và xã hội tương tác và ảnh hưởng lẫn nhau [1]. Áp lực đời sống, sự đứt gãy các cấu trúc cộng đồng truyền thống và xu thế cá nhân hóa trong đô thị hiện đại đang làm suy giảm chất lượng các mối quan hệ xã hội. Con người ngày càng rơi vào trạng thái cô lập giữa đời sống náo nhiệt, gấp gáp, máy hóa, thiếu những màu sắc văn hóa riêng, thiếu tính nhân văn và sự giao lưu thân mật giữa người với người, giữa con người với thiên nhiên và các loài sinh vật khác. Những mối quan hệ này là nền tảng bảo vệ sức khỏe tinh thần và thể chất con người, góp phần gia tăng và/hoặc duy trì hạnh phúc, kéo dài tuổi thọ. Ngược lại sự cô đơn cùng các mối quan hệ mòn mỏi, thiếu tin cậy khiến người ta kiệt sức. [3]
Từ góc độ này, kiến trúc – môi trường sống được kiến tạo – thể hiện rõ vai trò tổ chức, định hình các tương tác xã hội và trải nghiệm tinh thần. Thiết kế nhà ở, khu dân cư, không gian làm việc… cần chú ý đến giải pháp dài hạn, bền vững giúp duy trì, cải thiện sức khỏe và góp phần tạo cơ sở hình thành, thúc đẩy hạnh phúc của con người và muôn loài.
Văn hóa và kiến trúc – vai trò tạo lập nền tảng cho sức khỏe và hạnh phúc
Mỗi dân tộc, cộng đồng có một dòng chảy văn hóa riêng biệt, khởi nguồn từ những ngày đầu định cư trên một vùng đất cụ thể, khi con người thích ứng với điều kiện tự nhiên, tổ chức đời sống và kiến tạo ý nghĩa cho sự tồn tại của mình. Trải qua hàng trăm, hàng nghìn năm lịch sử, văn hóa được bồi đắp, sàng lọc và tái tạo không ngừng trong quá trình phát triển, song hành cùng kinh tế – xã hội. Sự tích lũy bền bỉ và khả năng tiếp biến linh hoạt đã làm nên bản sắc, sức sống và chiều sâu của mỗi dân tộc. [4]
Theo tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa của UNESCO: “Văn hóa, theo nghĩa rộng nhất, có thể được coi là toàn bộ những đặc trưng riêng về tinh thần, vật chất, trí tuệ và cảm xúc của một xã hội hay một nhóm xã hội. Văn hóa không chỉ là nghệ thuật và văn học, mà bao gồm lối sống, các phương thức cùng chung sống, hệ giá trị, truyền thống và tín ngưỡng” [2]. Định nghĩa trên cho thấy văn hóa được hiểu như một hệ cấu thành bao gồm cả chiều kích vật chất và tinh thần, giữ vai trò định hình môi trường sống và các chuẩn mực giao tiếp, tác động đến cảm thức an toàn, niềm tin, hạnh phúc và sức khỏe con người. [4]
Kiến trúc kết tinh văn hóa trong không gian xây dựng. Văn hóa và kiến trúc là quá trình tương tác động. Mỗi công trình được kiến tạo thích ứng lâu dài với điều kiện tự nhiên, đồng thời phản ánh cách con người tổ chức đời sống, bảo vệ thân thể và nuôi dưỡng tinh thần trong một môi trường cư trú cụ thể, học cách chung sống, điều chỉnh hài hòa với muôn loài. Không gian kiến trúc không tồn tại tách biệt, chúng là mắt xích trong mạng lưới sinh thái rộng lớn.
Cách tổ chức nhà ở, khu dân cư hay không gian lao động, sản xuất… luôn đảm bảo cân bằng với ánh sáng, gió, nguồn nước, cây xanh và đa dạng sinh học; đồng thời nuôi dưỡng sức khỏe thể chất và tinh thần, thúc đẩy hạnh phúc. Nhiều nhà lý thuyết kiến trúc đúc kết rằng tất cả khía cạnh của thiết kế đều đóng góp vào trải nghiệm cảm xúc con người, và do đó, kiến trúc ảnh hưởng lớn đến tâm trạng, hành vi người sử dụng. Công trình kiến trúc chính là căn cứ địa, là môi trường sống, nơi có khả năng tạo ra những điều kiện/hoàn cảnh cho các mối quan hệ nảy nở, phát triển. Một kiến trúc đem lại hạnh phúc và trạng thái sức khỏe tốt khi có sự tiếp xúc và/hoặc sử dụng của con người mang lại những cảm giác ấn tượng do tính hiện đại, kỳ vĩ, bắt mắt, lạ lẫm, gây sốc – những điểm cần thiết nhất định ở một công trình – đồng thời theo thời gian, nó vẫn không bị lạc lõng, xa lạ; vẻ đẹp dung dị và thú vị của nó ngày càng được người sử dụng, cộng đồng, và thậm chí cả các sinh vật trong thiên nhiên liên tục khám phá, phát hiện, liên tục tìm thấy những ngạc nhiên, hấp dẫn mới. [3]
Kiến trúc là một tòa nhà có nhiều công năng hữu ích, tuổi thọ cao, nhưng phải hướng đến là công trình hạnh phúc bền vững, có tiềm năng làm người sống trong không gian đó khỏe mạnh và đạt được hạnh phúc lâu bền. Những đô thị cổ kính ở châu Âu, châu Á, những ngôi làng nông thôn bắc bộ vẫn luôn gây cảm xúc thích thú cho con người thời nay; chùa Một Cột, kim tự tháp kính nằm chính giữa sân cung điện Louvre – Paris, không gian Hồ Gươm, phố cổ Hội An hàng trăm năm tuổi vẫn là điểm đến hấp dẫn du khách quốc tế, là niềm tự hào và động lực phát triển kinh tế địa phương. [3]
Các quần thể, không gian sống hạnh phúc đáp ứng nhu cầu thụ hưởng, cư trú và sinh hoạt an toàn cho người sử dụng, giúp họ cảm thấy ấm cúng, khỏe mạnh, khoan khoái, và hơn thế, khi được thiết kế tốt có tiềm năng truyền cảm hứng, tăng năng suất lao động, góp phần tạo ra sản phẩm hữu ích cho xã hội và/hoặc có những sản phẩm mang tính sáng tạo. Vì thế, họ sẽ yêu mến “tổ ấm” của mình, yêu thích không gian sống và làm việc của mình, theo thời gian họ tiếp tục phát hiện ra những điều kỳ diệu của bản thân công trình, của đời sống vật chất và văn hoá trong công trình và không gian xung quanh, của địa phương, xứ sở; làm nảy nở những tình cảm và tư tưởng nhân văn mới, cao thượng, trong đó có cả ý thức vun đắp và cải tiến và/hoặc phát triển các công trình/không gian kiến trúc của gia đình/cộng đồng ngày càng đẹp hơn, hữu ích, bền vững hơn và có tương lai hơn. [3]
Giải mã Gene Kiến trúc - Những kinh nghiệm thực hành Kiến trúc vì sức khỏe và hạnh phúc
Thiết kế hướng đến sức khỏe, hạnh phúc con người và muôn loài là mục tiêu cốt lõi, bền vững của hành nghề kiến trúc sư chuyên nghiệp. Thiết kế phải đáp ứng các thước đo sức khỏe vật lý có thể định lượng: chất lượng không khí, nhiệt độ, âm thanh, ánh sáng, tiếng ồn v.v… đồng thời thích ứng, tích hợp với những nguyên tắc rộng hơn để “hỗ trợ” hạnh phúc, thúc đẩy con người đến những hành vi tích cực, cung cấp các xúc tác thích hợp thay đổi hành vi. Thông qua cấu trúc không gian, kiến trúc có thể sắp xếp các mối quan hệ qua lại của con người, các loài sinh vật với môi trường xung quanh.
Việt Nam với cộng đồng 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, mỗi dân tộc một nền văn hóa, kiến trúc riêng độc đáo, được thẩm định qua thời gian, thích ứng ở mức độ cao với điều kiện tự nhiên và bối cảnh xã hội, theo xu hướng phát triển ngày một hoàn thiện.
Có bốn yếu tố cơ bản tác động đến văn hóa ở:
– Điều kiện địa hình: Địa điểm xây dựng bằng phẳng (thuận lợi) hoặc không bằng phẳng (bất lợi);
– Điều kiện khí hậu: Thời tiết nóng, lạnh, lượng mưa nhiều, ít theo mùa; ảnh hưởng của thiên tai: bão, lũ, ngập lụt, sạt lở đất …
– Đời sống văn hóa – tín ngưỡng: Quan niệm – nhận thức của con người về sự thịnh vượng, tốt đẹp, thuận tiện, thẩm mỹ, niềm tin gửi gắm vào các đấng tối cao;
– Quan hệ giao lưu văn hóa, xã hội: Tiếp xúc và đón nhận những kinh nghiệm của các dân tộc khác trong việc tổ chức không gian ở (xưa kia) và của các quốc gia khác trong bối cảnh toàn cầu hóa (hiện tại và tương lai).
Văn hóa ở truyền thống Việt Nam do vậy rất đa dạng, ngay cùng một dân tộc đã có sự khác biệt với những điều kiện sinh hoạt khác nhau theo vùng miền: sống trên núi cao khác so với vùng trung du, đồng bằng; cư trú riêng biệt khác so với cư trú xen kẽ các dân tộc; quần cư theo nhóm lớn khác quần cư theo nhóm nhỏ; cộng đồng thuần nông khác cộng đồng có thêm nghề thủ công… Đấy là kho tàng tri thức vô giá của ông cha. [4] [5]
Văn hóa ở hiện đại được định hình và dẫn dắt bởi ba xung lực: toàn cầu hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa. Toàn cầu hóa đem lại những giá trị mới, phổ quát, diễn ra trong bối cảnh hợp tác quốc tế sâu rộng, thẩm thấu vào đời sống kinh tế và văn hóa, ảnh hưởng nhất định đến văn hóa ở vừa khía cạnh vật chất, vừa tinh thần. Hiện đại hóa nảy sinh từ nhu cầu tự thân của xã hội, nâng cấp trình độ phát triển và khai thác hiệu quả những tiềm năng, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống người dân, trong đó chất lượng ở là hợp phần quan trọng. Đô thị hóa phản ánh trình độ phát triển một quốc gia, vùng miền về chính trị, kinh tế. Ba xung lực này tác động trực tiếp đến văn hóa ở đô thị hiện đại Việt Nam, làm dịch chuyển theo hướng nén, cao tầng, đậm đặc hóa, gây ra những khủng hoảng về giá trị cho kiến trúc đương đại. [4] [5]
Ở đô thị tràn ngập các thiết kế rập khuôn, áp đặt thẩm mỹ, lộn xộn, thiếu bản sắc, thiếu nhân văn. Trong khi các vùng nông thôn, dân tộc thiểu số, yếm thế hay các vùng đô thị chậm phát triển bị bỏ rơi, thiếu vắng sự tham gia của kiến trúc sư chuyên nghiệp. Thực trạng hành nghề kiến trúc trở nên thực dụng, chạy theo lợi ích trước mắt mà bỏ qua trách nhiệm dẫn hướng “kiến thiết xã hội”. Cần sự công bằng trong kiến trúc, kiến trúc sư nên hướng quan tâm tới các vùng thiểu số, yếm thế. [5] [6]
Bối cảnh đó đã thôi thúc chúng tôi dấn thân xây dựng một kiến trúc có khả năng kiến tạo đoàn tụ, khôi phục, làm sống lại truyền thống làng xã, dòng họ, tình làng nghĩa xóm gắn bó. Chúng tôi chọn chiến lược “châm cứu” sinh thái – văn hóa, phục hồi, kiến thiết các vùng đất qua phương thức hàn lâm kết hợp dân gian, đổi mới, cải tiến chính kinh nghiệm, công nghệ – kỹ thuật bản địa trên cơ sở tiếp biến công nghệ hiện đại thích hợp [9]. Cách tiếp cận của chúng tôi là dấn thân, thực hành, đúc rút kinh nghiệm. Từng bước hình thành và áp dụng một triết lý kiến trúc hướng tới hạnh phúc bền vững của con người và muôn loài, bảo vệ sự đa dạng văn hóa nói chung và trong kiến trúc nói riêng – đó là triết lý “Kiến trúc Hạnh phúc”, nội hàm cốt lõi là “Ngạc nhiên bền vững”. Triết lý kiến trúc hạnh phúc với 3 trụ cột Kiến trúc sư hạnh phúc – Công trình hạnh phúc – Người sử dụng hạnh phúc, sâu chuỗi những trải nghiệm trong 30 năm hành nghề, nó là quá trình kiểm chứng “thử và sai” trong thực hành kiến trúc dấn thân, phục hồi, phát huy bản sắc và tăng sức đề kháng cho những vùng đô thị mới phát triển, nông thôn, vùng dân tộc thiểu số, những khu vực bị bỏ rơi. [3]
Kiến trúc là bộ phận hữu cơ, một thực thể cấu thành của văn hóa và điều kiện tự nhiên. Kiến trúc các vùng miền có đặc trưng, sự đa dạng, chỉ có thể thấy nét tương đồng chứ không thể tìm ra hai nền văn hóa giống hệt nhau, dù là hai khu vực sát gần nhau. Kiến trúc và văn hóa mỗi dân tộc sở hữu một cấu trúc đặc thù, như cấu trúc bộ gen sinh học. Tìm hiểu, nghiên cứu, làm sáng tỏ đặc trưng văn hóa, kiến trúc các vùng miền chính là việc “giải mã bộ gene” trong văn hóa và kiến trúc vùng miền đó.
Kiến trúc có đặc tính di truyền tương tự gene sinh học, cốt lõi là những gene/DNA kiến trúc. Tạo lập thế cân bằng giữa bản sắc văn hóa địa phương và các nhu cầu đương đại chính là hành trình giải mã gene đầy phức tạp nhưng cũng rất thú vị.
Các điểm trường vùng cao
Nhà Cộng đồng Lam Sơn - Thanh Hóa
Nhà cộng đồng Cẩm Thanh – Hội An
Làng Mít - Cổ Đông, Sơn Tây, Hà Nội
Làng Đất - Quản Bạ, Hà Giang
Làng Choản Thèn - Y Tý, Bát Xát, Lào Cai
Làng Treo - Đống Đa, Hà Nội
Làng Công Nhân – Lào Cai
Làng Sồi – Myanmar
Làng Nủ - Bảo Yên, Lào Cai
Trung tâm cộng đồng gốm Bát Tràng – Hưng Yên
Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán – Hà Nội
Nguyên tắc mới trong thiết kế
Bối cảnh toàn cầu và yêu cầu đổi mới tư duy kiến trúc:
Hiện nay, khi môi trường sống suy thoái, tài nguyên bị lãng phí, các thách thức về biến đổi khí hậu, chất lượng không gian sống, sức khỏe cộng đồng và bất bình đẳng xã hội ngày càng gia tăng, những quan điểm thiết kế cố hữu trước đây đã lộ rõ hạn chế trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp của thế giới đương đại. Điểm này đòi hỏi sự tái xác lập các chuẩn mực nghề nghiệp trên cả phương diện đạo đức, thẩm mỹ và năng lực công nghệ, kỹ thuật, đồng thời đề xuất các quan điểm và cách tiếp cận đột phá, khả thi trong hành nghề chuyên nghiệp. Cùng đưa ra những khuyến nghị chung từng bước kiến tạo một thế giới công bằng hơn, hỗ trợ lẫn nhau hơn, nơi các nền văn hóa và các dân tộc có thể chung sống trong yên bình và hòa hợp – đúng với tinh thần “toàn thế giới, chỉ một thế giới – all the world, just one world” – Hiến chương UIA Rio de Janeiro 2021 và chủ đề Đại hội Kiến trúc sư Thế giới UIA Barcelona 2026. [7] [8]
Kiến trúc và gene/DNA bản địa – nền tảng của bản sắc:
Bất kỳ thời đại nào, thiết kế kiến trúc vẫn bám trụ vào giá trị cốt lõi là các gene/DNA kiến trúc bản địa. Nền văn hóa – kiến trúc của mỗi cộng đồng, dân tộc được quyết định bởi bốn yếu tố chủ đạo: điều kiện địa hình; khí hậu; phong tục, tập quán, tín ngưỡng; và quan hệ giao lưu văn hóa – xã hội. Các yếu tố này tác động trực tiếp đến lối sống và cách thức tổ chức không gian. Mức độ tác động của mỗi yếu tố là đa chiều, linh hoạt dẫn đến hình thành các dạng thức kiến trúc khác nhau, chính là những Gene/DNA kiến trúc, giá trị cốt lõi của kiến trúc bản địa.
Từ “lấy con người làm trung tâm” đến hệ sinh thái đa loài:
Nguyên tắc thiết kế mới không dừng ở việc lấy con người làm trung tâm, mà vượt lên trên con người, hướng tới chung sống hài hòa muôn loài. Con người không độc lập tạo ra thế giới; bên cạnh loài người là các loài sinh vật khác, tất cả cộng sinh cùng nhau qua hàng nghìn năm lịch sử. Thế giới – môi trường sống là hệ sinh thái phức tạp, lai ghép, trong đó trọng tâm là cộng sinh và hợp tác. Làm sao để kiến trúc đáp ứng sự hòa hợp giữa con người và các loài. Một mục tiêu cấp bách và bền vững mới của thiết kế đương đại.
Kiến trúc như một quá trình sống và trách nhiệm dài hạn:
Sản phẩm kiến trúc cần trở nên nội tại hơn, đời thường và gần gũi hơn. Công trình và quần thể kiến trúc là một khối vật chất tĩnh, tồn tại lâu dài đồng thời là quá trình tương tác và biến đổi liên tục. Vì vậy, thiết kế được hiểu là một hành động “sắp xếp – kiến tạo” mang tính dự đoán, dự trù cho tương lai.
Kiến trúc vừa xây dựng cấu trúc, vừa có trách nhiệm kiến tạo dài hạn. Các công trình chủ động cam kết giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ đa dạng sinh học. Tư duy vòng đời công trình, kinh tế tuần hoàn và tái lập trình không gian trở thành những nguyên tắc cốt lõi trong thực hành kiến trúc bền vững.
Kiến trúc sư thực hành nghề nghiệp với thước đo Kiến trúc hạnh phúc, dấn thân, lấy cống hiến vì xã hội, vì sự đa dạng văn hóa, sinh thái và con người làm lẽ sống và đích đến.
Nguyên tắc tổ chức không gian kiến trúc trên cơ sở liên ngành, linh hoạt và thích ứng:
Tổ chức không gian kiến trúc trong bối cảnh đương đại đương nhiên không chỉ tiếp cận từ góc độ kỹ thuật đơn ngành, mà được nhìn nhận như một hệ thống liên kết giữa môi trường, xã hội, chính trị và kinh tế. Mỗi quyết định về vật liệu, năng lượng hay cấu trúc công trình đều hàm chứa những cân nhắc về công bằng xã hội, trách nhiệm môi trường và định hướng phát triển bền vững. Từ khai thác, chế biến, vận chuyển đến vòng đời tái sử dụng vật liệu cần được xem như một chu trình khép kín, giảm phát thải và tối ưu hóa tài nguyên địa phương.
Không gian kiến trúc xu hướng cấu trúc phân tầng, linh hoạt, thay vì đồng nhất, cứng nhắc. Sắp xếp không gian theo thứ bậc công năng, mức độ riêng tư và khả năng kiêm nhiệm đa năng cho phép công trình thích ứng với các nhu cầu biến đổi xã hội. Kiến trúc không chỉ đáp ứng nhu cầu cư trú mà đóng vai điều phối các dòng năng lượng, vật chất và tương tác xã hội, hướng tới một hệ sinh thái hài hòa, linh hoạt và bền vững.
Ưu tiên sử dụng vật liệu địa phương, vật liệu hữu cơ và tái chế. Tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, hạn chế các giải pháp khí hậu nhân tạo tiêu tốn năng lượng; đẩy mạnh chiếu sáng, thông gió, sưởi ấm tự nhiên; thu gom nước mưa, tái sử dụng chất thải cho tưới tiêu. Việc kế thừa và tiếp biến các mô hình sinh thái truyền thống – như hệ VAC (vườn – ao – chuồng) trong làng xã nông nghiệp Việt Nam – cho thấy những giá trị bản địa có thể đóng góp nền tảng cho tư duy kiến trúc tuần hoàn và tự cân bằng trong tương lai.
Mạng lưới quan hệ, vai trò xã hội và sự “tỉnh thức”- nền tảng nhận thức kiến trúc tương lai:
Không gian sống là một hệ sinh thái gồm nhiều cá thể và cộng đồng phụ thuộc lẫn nhau. Kiến trúc giữ vai trò then chốt xây dựng, duy trì và củng cố các mối quan hệ, hình thành tính tập thể, sự gắn bó và tinh thần hợp tác lâu dài.
Một mạng lưới quan hệ rộng lớn phức tạp, gồm cả xung đột, đối thoại, đàm phán xen lẫn đồng cảm, đoàn kết và chăm sóc, luôn tồn tại trong đời sống hàng ngày. Việc nhận diện, thiết kế đáp ứng những tương tác này là thách thức nhưng cũng là tiềm năng lớn của kiến trúc đương đại. Cùng với các vấn đề toàn cầu như khủng hoảng khí hậu, mất đa dạng sinh học, xung đột tôn giáo, lạm dụng chủ nghĩa tư bản, tác động của internet và trí tuệ nhân tạo (AI), chúng ta – loài người cần đạt tới trạng thái “tỉnh thức” – một mức độ nhận thức sâu sắc, nội tại, vượt ra ngoài tri thức thông thường, cho phép thấy và hiểu sâu sắc các mối quan hệ toàn cầu – địa phương vốn chi phối mạnh mẽ đời sống con người và muôn loài.
Sự tỉnh thức không chỉ là nhận thức, mà tiền đề cho hành động cẩn trọng, toàn diện, có trách nhiệm và chủ động trong việc chuyển đổi thế giới. Trên nền tảng đó, kiến trúc có thể đóng góp thiết thực, hiệu quả vào việc kiến tạo một tương lai bền vững, nhân văn, có khả năng chống chịu và hài hòa hơn.
Kết luận
Thiết kế hướng đến hạnh phúc và sức khỏe muôn loài là mục tiêu cốt lõi, bền vững của hành nghề kiến trúc sư chuyên nghiệp. Những nguyên tắc thiết kế mới được đề cập trong bài nhấn mạnh sự kết nối giữa bản sắc địa phương và trách nhiệm toàn cầu, giữa sáng tạo cá nhân, cộng đồng và hệ sinh thái đa loài, giữa tư duy vật chất và sự tỉnh thức. Kiến trúc, hơn bao giờ hết, cần được thực hành như một hành động đạo đức, một quá trình sống và một cam kết dài hạn đối với con người, cộng đồng và hành tinh.
Tóm tắt
Kiến trúc và Sức khỏe, hạnh phúc vạn vật
Trong kỷ nguyên AI và toàn cầu hóa, thế giới đối mặt với khủng hoảng khí hậu, môi trường và sự gia tăng gay gắt bất bình đẳng xã hội, kiến trúc được nhìn nhận không chỉ như thực hành tổ chức không gian, mà như hành động có tính trách nhiệm đạo đức xã hội và sinh thái.
Chúng tôi đã bền bỉ thực hành kiến trúc theo một hướng tiếp cận khác: chậm rãi hơn, gắn rễ sâu hơn với vùng đất và cộng đồng địa phương, tôn trọng vạn vật. Cách tiếp cận này tiếp biến và tái định nghĩa tính hiện đại từ những “gene” bản địa cốt lõi, hướng trọng tâm kiến trúc vào các giá trị nhân văn, công bằng và hạnh phúc cho con người và muôn loài.
Các công trình được thiết kế “may đo”, phù hợp địa hình, khí hậu và nhu cầu thực tế của từng bối cảnh. Kiến trúc như một thực thể sống, có khả năng tương tác, cộng sinh với người sử dụng và môi trường xung quanh. Mở rộng vai trò của kiến trúc sư từ thiết kế sang đồng hành, say mê cống hiến, thể hiện trách nhiệm xã hội và khát vọng sáng tạo, trao quyền cho cộng đồng thông qua thực hành đồng thiết kế, đồng xây dựng.
Từ đó, kiến trúc được nhìn nhận như một quá trình sống, góp phần phát triển bản sắc, lan tỏa cảm hứng và kiến tạo tương lai bền vững cho con người và các hệ sinh thái.
Bài viết: Hoàng Thúc Hào (Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam; Trường Đại Học Xây Dựng, Hà Nội, Việt Nam; Văn phòng Kiến trúc 1+1>2), Nguyễn Phương Lê (Văn phòng Kiến trúc 1+1>2)
Tài liệu tham khảo
[1]. World Health Organization, Preamble to the Constitution of the World Health Organization, adopted by the International Health Conference, New York, 19–22 Jun. & 22 Jul. 1946, entered into force 7 Apr. 1948, Official Records of the World Health Organization, no. 2.
[2]. UNESCO, Mexico City Declaration on Cultural Policies, World Conference on Cultural Policies, Mexico City, 26 July–6 August 1982, Paris: UNESCO, 1982.
[3]. Hoang Thuc Hao and Pham Long, The Philosophy of Happy Architecture in the Context of Globalization, Architecture magazine of Vietnam association of architects, No.03, 2017.
[4]. Hoang Thuc Hao and Nguyen Quang Minh, Decoding the Gene of Vietnamese Architectural Culture (Part 1), Architecture magazine of Vietnam association of architects, No.01, 2023.
[5]. Hoang Thuc Hao and Nguyen Quang Minh, Decoding the Gene of Vietnamese Architectural Culture (Part 2), Architecture magazine of Vietnam association of architects, No.02, 2023.
[6]. Hoang Thuc Hao and Nguyen Quang Minh, Decoding the Gene of Vietnamese Architectural Culture (Part 3), Architecture magazine of Vietnam association of architects, No.03, 2023.
[7]. International Union of Architects (UIA), UIA 2021 Rio de Janeiro Charter: All the Worlds. Just One World. Architecture 21, adopted at the 27th World Congress of Architects, Rio de Janeiro, Brazil, 18–22 July 2021.
[8]. International Union of Architects (UIA), World Congress of Architects Barcelona 2026 – Conceptual Framework, Barcelona, Spain, 2026.
[9]. J. Revedin, “Interview with Hoang Thuc Hao by Jana Revedin”, in Architecture Is Construction: Global Award for Sustainable Architecture, ArchiTangle GmbH, 2025.
